<title_newspaper="Przyjaciółka">
<title_article="Joachim Lelewel">
<author_1="BO">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="6">
<date="1951-06-17">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Joachim Lelewel. „Święta miłości kochanej Ojczyzny Podnieś umysły swych synów i natchnij ich dusze prawością" — tymi słowy przemawiał do Polaków Joachim Lelewel przed stu przeszło laty. Wezwanie to w każdej chwili dziejów Polski, a więc i w naszej epoce nie traci na sile i wartości. Joachim Lelewel, urodzony w roku 1786, napisał swą pierwszą rozprawkę historyczną, gdy miał 13 lat. Kiedy skończył 20 lat, był już samodzielnie pracującym uczonym, a został profesorem w Liceum Krzemienieckim mając 24 lata. Po dalszych dziesięciu latach zdobył sławę europejską, jako znakomity historyk. Niedługo jednak pozostawał Lelewel na stanowisku profesora Liceum. W swych dziełach i wykładach wypowiadał poglądy szczerego demokraty. Wiedział, że masy ludowe stanowią jedyną siłę i źródło postępu oraz sprawiedliwości społecznej. Rozumiał, że arystokracja i bogata szlachta przyczyniły się do upadku Polski, nawoływał więc do walki o inną Polskę, o taką, w której by „masy czyli lud" brać mogły czynny udział w życiu gospodarczym i politycznym. „Umarła Polska niewoli i przywileju, Polska wyobrażona tylko przez jedną klasę mieszkańców. A ta, co powstanie, będzie Polską Ludu". Szczególnie silnie podkreślił Lelewel swe demokratyczne poglądy dnia 3 maja 1824 roku w wykładzie o konstytucji. Przemówieniem tym ściągnął na siebie gniew władz, które usunęły go z uniwersytetu. Lelewel jedzie więc do Warszawy i tu bierze najżywszy udział w sprawach publicznych kraju. Jest członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Towarzystwa Patriotycznego, posłem na sejm. Po wybuchu powstania listopadowego 1830 — 1831 roku, J. Lelewel wchodzi w skład pięcioosobowego Rządu Narodowego. Rozumiejąc, że tylko liczny napływ mas chłopskich do szeregów walczących może przynieść zwycięstwo powstaniu, nawołuje do natychmiastowego zwolnienia chłopów z pańszczyzny i zjednania ich tym samym dla sprawy powstania. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
